Lukrecja – znaczenie Lukrecji (Glycyrrhiza gabra) w ziołolecznictwie gołębi.

Lukrecja (Glycyrrhiza L.) (Rys. 1) to bylina z rodziny bobowatych, występująca w południowej Europie i Azji. Cały rodzaj liczy 21 gatunków. Lukrecja jest jedną z najstarszych roślin stosowanych w lecznictwie. Szeroko stosowana w kulturze zachodniej jak i wschodniej, w starożytnym Egipcie, Rzymie, Grecji, Chinach oraz w średniowiecznej Europie. Z powodzeniem wykorzystywana także współcześnie w ziołolecznictwie, przemyśle kosmetycznym i spożywczym.

Lukrecja to jedno z najczęściej używanych ziół w chińskiej medycynie tradycyjnej. Jest często używana w niewielkich ilościach w wielu chińskich mieszankach ziołoleczniczych. Uważa się ją za zioło o działaniu synergistycznym lub pozwalające innym roślinom działać wspólnie w skuteczniejszy sposób. W starożytnych Chinach lukrecja była uważana za najważniejsze lekarstwo. Zielnik Shennong mówi o tym, że jej zadaniem jest tworzenie równowagi między pięcioma organami oraz sześcioma jelitami. Odnotowano w nim także to, że lukrecja wzmacnia ścięgna oraz kości. Przyśpiesza wzrost mięśni i ich siłę.

Rys.1 Lukrecja (Glycyrrhiza gabra) - roślina podczas kwitnienia

Rys.1 Lukrecja (Glycyrrhiza gabra) – roślina podczas kwitnienia

Korzeń lukrecji (Rys. 2) smakuje 50 razy bardziej słodko niż cukier. Najbardziej znana jest z właściwości przeciwzapalnych, jednak można ją stosować na znacznie więcej sposobów. Lukrecja to zioło, które znalazło zastosowanie zarówno w lecznictwie, jak i kosmetyce. Surowcem leczniczym i kosmetycznym jest głównie korzeń lukrecji, który po ususzeniu przybiera kolor żółty i jest bardzo słodki, dzięki zawartości glicyryzyny (kwasu glicyryzynowego) – związku, który jest 50 razy słodszy od białego cukru. Zawiera również glikozydy, garbniki, olejki eteryczne, flawony i fitoncydy.
Lukrecja zawiera inhibitory 5-lipooksygenazy. W hodowli gołębi można wykorzystywać to zioło przy podawaniu leków gdzie słodki smak maskuje nieprzyjemny smak leków w wodzie.

Korzeń lukrecji ma największe znaczenie w leczeniu i profilaktyce chorób dróg oddechowych u gołębi. Korzeń zawiera dużą ilość salicylanów, które działają podobnie do znanego z medycyny ludzkiej kwasu acetylosalicylowego. Substancje te działają przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie. Obniżają wydzielanie nadmiernych ilości śluzu przez komórki nabłonka tchawicy i oskrzeli przez to polepszają cyrkulację powietrza przy zmianach chorobowych w płucach. Ekstrakty z korzenia lukrecji też są stosowane w dniu przylotu z lotu konkursowego w celu obniżenia przekrwienia płuc i wytwarzania śluzu w tchawicy dzięki czemu ptaki są lepiej dotlenione. Pomocniczo też jako lek objawowy może być korzeń lukrecji używany przy syngamozie, kiedy na skutek silnej inwazji tych nicieni w tchawicy dochodzi często do uporczywych duszności u tych ptaków.

Korzeń lukrecji może ponadto poprawić stan błon śluzowych, dlatego bo roślina ta zawiera dużą ilość inhibitorów 5-lipooksygenazy. Substancje te regulują funkcjonowanie kosmków jelitowych i nabłonka rzęskowego poprzez poprawienie gospodarki wodnej komórek tego nabłonka. Wykazuje też skuteczne działanie przeciw bakteriom m.in. paciorkowcom, Klebsielli i E.coli, które często powodują stany zapalne jelit i biegunki u gołębi. Oznacza to, że może nie tylko złagodzić powstałe ubytki błony śluzowej jelita, lecz także skutecznie walczyć z bakteriami, które powodują te wewnętrzne rany. Działa też łagodząco przy ospie u gołębi i wtajemniczeni hodowcy, którzy stosują preparaty zawierające wyciąg z lukrecji, zauważyli szybsze zdrowienie gołębi z tej wirusowej choroby. Łagodzi stany zapalne wywołane przez krosty ospowe oraz poprzez swoje działanie przeciwbakteryjne zapobiega tutaj powikłaniom bakteryjnym zwłaszcza często występującej wtedy Klebsielli pneumoniae.

Rys.2 Korzeń lukrecji

Rys.2 Korzeń lukrecji

Lukrecja ma silne działanie przeciwwirusowe. Działa na wiele wirusów dzięki kilku mechanizmom działania. Silnie hamuje zdolność wielu wirusów do przedostawania się do wnętrza komórek przez mikroskopijne otwory. To spowalnia lub kończy infekcję wirusową. Wzmacnia także układ immunologiczny ptaków do walki z wirusowymi – najeźdźcami. Lukrecja działa na wiele rodzajów wirusów, takich jak herpeswirus, wirus ospy czy groźny cirkowirus. Ekstrakty z tej rośliny polepszają odporność u ptaków z silną immunosupresją w stadach zakażonych cirkowirusem, dzięki czemu ptaki są bardziej odporne na zakażenia oportunistyczne.


Lukrecja nie tylko hamuje rozwój wirusów, lecz także stymuluje układ odpornościowy do skutecznej walki z zakażeniami. Aby lukrecja wykazywała działanie przeciwwirusowe, konieczne jest używanie całego korzenia, nie zaś produktu pozbawionego glicyryzyny. W ziołolecznictwie przemysłowym ważne jest żeby ekstrakt użyty do produkcji środka ziołoleczniczego był wysokiej jakości i był standaryzowany na obecność glicyryzyny. Liderami w produkcji tak standaryzowanego ekstraktu są tutaj głównie indyjskie firmy farmaceutyczne. Ważne są tutaj też flawony i fitoncydy. Wszystkie te substancje stymulują układ odpornościowy ptaków do wydzielania interferonu. Interferon to bardzo ważna substancja odpowiedzialna za odporność ptaków przeciwwirusową.


Lukrecja (Rys. 3) posiada też właściwości adaptogenne. Polecana jest dla nowo zakupionych ptaków, albo w okresie wystaw. Lukrecja podwyższa poziom kortyzolu, ponieważ dzięki niej kortyzon przekształca się w ten hormon. Wysokie stężenie kortyzolu obniża stres związany ze zmianą miejsca i otoczenia.

Zioło to zawiera dużą zawartość glikozydów które mają silne działanie estrogenne dzięki czemu poprawiają wydolność lotową gołębi sportowych. Powoduje to lepsze dotlenienie mięśni podczas wysiłku i obniża stężenie szkodliwego powstającego wtedy kwasu mlekowego. Podnosi stopień nawodnienia i sprężystość mięśni szkieletowych, pozwala na “napompowanie mięśni wodą i elektrolitami” co powoduje mniejszą podatność na zmęczenie i wyczerpanie. Dodatkowo stymuluje, to do wytwarzania nowych białek mięśniowych i silnie regeneruje włókna mięśniowe.

Szwajcarskie prace naukowców informują o działaniu antyhepatotoksycznym (ochraniającym wątrobę) i antyproliferacyjnym wobec wielu nowotworów. Ważną rolę odgrywa tutaj glicyryzyna, która działa ochraniająco na komórki wątrobowe. Związek ten reguluje gospodarkę węglowodanową komórek wątrobowych nie dopuszczając do ich degeneracji i stłuszczenia. Flawonoidy obecne w korzeniu lukrecji działają tutaj jak przeciwutleniacz o ograniczają wytwarzanie wolnych rodników.

Rys.3 Lukrecja (Glycyrrhiza gabra) - owocostan

Rys.3 Lukrecja (Glycyrrhiza gabra) – owocostan

Podsumowując preparaty ziołowe zawierające ekstrakty z korzenia lukrecji warto stosować:

  • wspomagająco profilaktycznie i interwencyjnie podczas problemów z drogami oddechowymi;

  • w okresie lotów, gdyż pobudzają, usprawniają i oczyszczają układ oddechowy podnosząc jego wydolność;

  • w okresie wystaw i po okresie zimowym, gdyż działają wykrztuśnie, inhalacyjnie zapobiegając infekcjom;

  • poprawiają reakcję gołębi na szczepienie dzięki czemu szczepionka zostaje optymalnie wykorzystana;

  • podawane w trakcie lotów poprawiają kondycje i wytrzymałość gołębi poprzez podniesienie dotlenienia organizmu podczas lotu i poprawiają sprężystość mięśni;

  • poprawiają odporność gołębi na stres oraz sprzyjają adaptacji do niekorzystnych warunków atmosferycznych tj. upały, mróz.

Z preparatów Centrum Zdrowia Gołębi największą zawartość ekstraktów korzenia lukrecji mają preparaty PULMO-VET i IMMUNO-VET oparte na wysokiej jakości ekstraktach produkowanych przez indyjską firmę Ayurvet Medicine.

Autor: lek. wet. Mariusz Krawczyński

Centrum Zdrowia Gołębi – Oddział Mazowiecki
Specjalistyczny Gabinet Weterynaryjny “Pod Skrzydłami”
lek. wet. Mariusz Krawczyński
Al. 600-lecia 44,paw.6
96-500 Sochaczew
tel. 691 514 030
e-mail: mariuszkrw@o2.pl
www.gabinetpodskrzydlami.pl